Od 1 października 2025 roku w Polsce zacznie obowiązywać ogólnokrajowy system kaucyjny, którego celem jest zmniejszenie ilości odpadów opakowaniowych oraz poprawa efektywności recyklingu. Wdrożenie tego systemu to istotny krok w stronę gospodarki o obiegu zamkniętym i bardziej świadomego zarządzania zasobami.
Na czym polega system kaucyjny?
System kaucyjny polega na tym, że przy zakupie napoju w opakowaniu objętym systemem (np. butelce plastikowej, puszce aluminiowej czy butelce szklanej wielokrotnego użytku), konsument dodatkowo zapłaci kaucję. Kwota ta zostanie mu zwrócona przy oddaniu pustego opakowania w tzw. manualnych punktach zbiórki albo w kaucjomatach.
Kaucjomat — wygoda i ekologia
Kluczową rolę w systemie kaucyjnym odegrają kaucjomaty — specjalne automaty służące do przyjmowania zużytych opakowań. Urządzenia te będą dostępne przede wszystkim w większych sklepach spożywczych i supermarketach. Sklepy powyżej 200 m² będą musiały wprowadzić możliwość oddawanie opakowań, mniejsze mogą przystąpić do systemu kaucyjnego dobrowolnie. Działanie kaucjomatu jest proste: użytkownik wkłada pustą butelkę lub puszkę do otworu, a automat rozpoznaje rodzaj opakowania, skanuje kod kreskowy i przyjmuje odpady, wydając w zamian paragon z kwotą kaucji.
Jakie opakowania zostaną objęte kaucją?
System kaucyjny w Polsce obejmie:
- butelki plastikowe (buteli pet) o pojemności do 3 litrów - kaucja została ustalona na kwotę 0,5 złotego za butelkę
- puszki aluminiowe do 1 litra - kaucja też 0,5 złotego z puszkę
- szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra - kaucja 1 zł za butelkę
Co istotne, nie będzie wymagany paragon przy zwrocie opakowań, co oznacza, że każdy będzie mógł skorzystać z kaucjomatu, zwrócić opakowanie w wyznaczonych punktach niezależnie od miejsca zakupu produktu. Zwracany butelka, puszka musi być oznaczona specjalnym znakiem kaucji przygotowanym przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska (prostokąt ze strzałkami, a w środku napis kaucja i kwota do zwrotu) oraz czytelnym kodem kresowym.
Korzyści dla środowiska i gospodarki
Wprowadzenie systemu kaucyjnego niesie za sobą szereg istotnych korzyści. Przede wszystkim umożliwi znaczące ograniczenie ilości odpadów trafiających do środowiska. Dzięki powszechnemu dostępowi do kaucjomatów, zużyte opakowania nie będą lądowały w lasach, parkach czy na ulicach, lecz trafią z powrotem do obiegu.
System ten przyczyni się również do zmniejszenia zużycia surowców pierwotnych, ponieważ odzyskane materiały będą mogły być ponownie przetworzone. To nie tylko oszczędność zasobów naturalnych, ale także zmniejszenie emisji CO₂ związanej z produkcją nowych opakowań.
Szacuje się, że system kaucyjny może umożliwić odzyskanie nawet 90% opakowań objętych programem.
Nowy system kaucyjny to przełomowa zmiana w sposobie gospodarowania opakowaniami w Polsce. Dzięki kaucjomatom konsumenci zyskają wygodne narzędzie do oddawania zużytych butelek i puszek, a cały system przyczyni się do poprawy stanu środowiska naturalnego. To krok ku bardziej zrównoważonej przyszłości.
Więcej informacji o systemie kaucyjnym znajdziesz na stronie Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Zachęcamy również do obejrzenia poniższego wideo.